Citaat van Duke Ellington

In de wereldgeschiedenis zijn dingen gebeurd die lange tijd zijn of nog steeds worden ontkend. Ik hoef hier geen voorbeelden van te geven, als je niet weet waar ik het over heb, ben je of een ontkenner, of gewoon niet zo bezig met die dingen. Beide keur ik niet af. Ik keur sowieso helemaal niks af in dit stuk. Een Frans Bauer-fan is ook een muziekkenner, namelijk de muziek van Frans Bauer-kenner. Of dat kwaliteit herkennen is of dat diegene zich überhaupt een muziekkenner mag noemen in een bredere zin van het woord, laat ik in het midden.

Erik van Geer, een muzikant die ik zeer waardeer en waar ik graag mee mag praten, over muziek, vegetarisch/veganistisch eten, vriendschap, het leven, vroeg me laatst:

‘Als er muziekkenners zijn, zijn er dan ook muziekontkenners?’ 

Met die vraag heb ik een tijd rondgelopen. Mijn mening was eerst: een muziekontkenner is niet het antoniem van muziekkenner. Een muziekkenner kent muziek, een muziekontkenner doet alsof het (deels) niet bestaat. Een beter antoniem van muziekkenner zou zijn een dove – al voelen zij de trillingen nog – of een persoon met anhedonie, dus wanneer iemand geen cent vreugde ervaart aan muziek beluisteren of maken. Zelfs anhedonie duidt nog niet op gebrek aan muziekkennis. Je moet toch minstens weten waar je niet van houdt, voor je kunt beseffen dat je het niet doet.

Toch bleef de vraag in me rondzingen. Ik wil deze dan ook in vier categorieën bespreken.

1. Politiek

Muziek ontkennen op politiek vlak kan breed en specifiek. Er zijn ultralinkse bands die naast een hoop mijns inziens terechte teksten en op een goede manier van alles aan de kaak stellen, komen met nummers als Geert Wilders, Krijg De Tering maar er zijn ook rechtse lui die nog altijd de SS-marsen graag, maar natuurlijk geniepig stiekem, zingen. Anti-fa links, Pagida rechts. Zij ontkennen niet per se elkaars muziek, als wel het gedachtegoed van de ander. Niks mis mee, lijkt me, zolang het muzikaal blijft. Helaas hebben de mensen met de grootste bek, de ‘slimste’ hersenen om zich heen en een podium vlug een achterban en dan krijg je praktijken die je liever nooit had zien gebeuren, laat staan herhaald zien worden. Zolang Mein Kampf in veel landen verboden blijft, lijkt het me geen gek idee dat bepaalde muziek ook onder de loep genomen mag worden. Laat ik het zo zeggen: Mein Kampf mag gewoon weer verkocht worden, want SS-marsen mogen ook gezongen worden en zijn goed vindbaar op YouTube en elders. Of verbiedt Mein Kampf, de muziek en pak dan ook de linkse ‘punkers’ aan. Dat laatste is het meest onwenselijke ooit, want onder velen meer hebben Allen Ginsberg en Reve niet voor niks van alles aan de kaak gesteld.

2. Smaak

Over smaak valt niet te twisten. Nou echt wel. Als je kijkt naar TROS Muziekfeest op het Plein, begin je je toch af te vragen of IS daar geen aanslag pleegt omdat ze simpelweg die mensen niet als bedreiging zien, of omdat ze de weldenkende mensen het leven extra zuur willen maken. Ik ontken de kwaliteit ervan, maar ik erken dat er veel mensen met het syndroom van down of een IQ hoog genoeg om te kwijlen en mee te zingen tegelijk kennelijk uit alle hoeken en gaten getrokken kunnen worden om zo’n plein vol te krijgen. Vreselijk, maar waar.

3. Wetenschappelijk

Wat kun je wetenschappelijk over muziek zeggen. Ik ben geen theoreticus. Wat ik weet, is dat als je ook maar iets van muziek weet (en ik weet er heus wat van) dan kun je John Cage prima waarderen. Goed, erg experimenteel en een gigantisch statement, maar soit. Ik houd van zeer zware, heftige, melancholische vaak zelfs onbegrijpelijke muziek. Mijn persoonlijke grens zit rond de freejazz, maar ik keur het niet af. Het doet niks fout en er zijn genoeg mensen die er volledig op in kunnen gaan.

4. Persoonlijk

Persoonlijk ontken ik geen muziek. Zoals alles poëzie is, is alles muziek. Poëzie is muziek, muziek is poëzie. Muziek is een taal. Die kun je niet ontkennen. Of het nu zorgt voor rellen, moorden, in de hens gevlogen kerken, een miljoen verbrande ponden, liefde, vereniging, doding van de tijd in de file of gewoon een lekker achtergrondgeluid op zondagmiddag: muziek is goed. Muziek moet.